E premte, 21 Qershor, 2024

THIRRJE PËR MBROJTJEN E DEMOKRACISË

Më shumë se 500 udhëheqës politikë, civilë, laureatë të Nobelit dhe institucione pro-demokracisë kanë nënshkruar një letër të hapur për të mbrojtur demokracinë, duke paralajmëruar se liritë që ne i vlerësojmë janë nën kërcënim nga qeveritë që po përdorin krizën për të forcuar kontrollin e tyre në pushtet.

Pandemia e koronavirusit paraqet kërcënime serioze për demokracinë. Shumë qeveri në mbarë botën kanë mbledhur fuqi emergjente që kufizojnë të drejtat e njeriut dhe forcojnë mbikëqyrjen e shtetit, shpesh duke mosrespektuar kufizimet ligjore, kontrollet dhe ekuilibrat, dhe kornizat kohore për rivendosjen e rendit kushtetues.

Ky është mesazhi kryesor në “Një Thirrje për të Mbrojtur Demokracinë”, një Letër e Hapur e iniciuar nga IDEA Ndërkombëtare me qendër në Stokholm dhe Fondacioni Kombëtar për Demokracinë me qendër në Uashington-DC dhe e mbështetur nga 73 institucione pro-demokracisë, përfshirë edhe fondin Evropian për Demokraci  si dhe liderët politikë dhe qytetarë në të gjithë botën, përfshirë 13 laureatë të Nobelit dhe 62 ish krerët e shteteve dhe qeverive.

Letra ka për qëllim ngritjen e vetëdijes dhe mobilizimin e qytetarëve dhe politikëbërësve për të mbrojtur demokracinë – duke pranuar se ky është sistemi më efektiv për trajtimin e krizave globale ndërsa mbron të drejtat e të gjithë qytetarëve, veçanërisht pakicave dhe grupeve të cenueshme.

Pandemia e COVID-19 kërcënon më shumë sesa jetën dhe jetesën e njerëzve në të gjithë botën. Është gjithashtu një krizë politike që kërcënon të ardhmen e demokracisë liberale.

Regjimet autoritare, jo për çudi, po përdorin krizën për të heshtur kritikët dhe për të forcuar kontrollin e tyre politik. Por edhe disa qeveri të zgjedhura në mënyrë demokratike janë duke luftuar pandeminë duke grumbulluar fuqitë e urgjencës që kufizojnë të drejtat e njeriut dhe forcojnë mbikëqyrjen e shtetit pa marrë parasysh kufizimet ligjore, mbikëqyrjen parlamentare ose kornizat kohore për rivendosjen e rendit kushtetues. Parlamentet janë duke u mënjanuar, gazetarët janë duke u arrestuar dhe ngacmuar, minoritarët po shpifen, dhe sektorët më të prekshëm të popullatës përballen me rreziqe alarmante të reja pasi bllokimet ekonomike shkatërrojnë vetë strukturën e shoqërive kudo.

Represioni nuk do të ndihmojë për të kontrolluar pandeminë. Heshtja e fjalës së lirë, burgosja e kundërshtarëve paqësorë, shtypja e mbikëqyrjes legjislative dhe anulimi i zgjedhjeve në mënyrë të pacaktuar  nuk kontibojnë asgjë për të mbrojtur shëndetin publik. Përkundrazi, këto sulme ndaj lirisë, transparencës dhe demokracisë do ta bëjnë më të vështirë për shoqëritë që të përgjigjen shpejt dhe në mënyrë efektive ndaj krizës përmes qeverisë dhe veprimeve qytetare.

Nuk është rastësi që pandemia e tanishme filloi në një vend ku rrjedhin rrjedhën e lirë të informacionit dhe ku qeveria ndëshkoi ato paralajmërime për rreziqet e virusit – paralajmërime që shiheshin si përhapjen e thashethemeve të dëmshme për prestigjin e shtetit. Kur zërat e qytetarëve përgjegjës shtypen, rezultatet mund të jenë vdekjeprurëse, jo vetëm për një vend, por për të gjithë botën.

Demokracia nuk është thjesht një ideal i dashur. Është sistemi i qeverisjes më i përshtatshëm për të adresuar një krizë të madhësisë dhe kompleksitetit të COVID-19. Në kontrast me pretendimet vetë-shërbyese të propagandës autoritare, flukset e besueshme dhe të lira të informacionit, debati i bazuar në fakte mbi opsionet e politikës, vetë-organizimi vullnetar i shoqërisë civile dhe angazhimi i hapur midis qeverisë dhe shoqërisë janë të gjitha asete thelbësore në luftimin e pandemi. Dhe ata janë të gjithë elementët kryesorë të demokracisë liberale.

Vetëm përmes demokracisë, shoqëritë mund të ndërtojnë besimin shoqëror që u mundëson atyre të rezistojnë në krizë, të ruajnë rezistencën kombëtare përballë vështirësive, të shërojnë ndarjet e thella shoqërore përmes pjesëmarrjes gjithëpërfshirëse dhe dialogut, dhe të ruajnë besimin se sakrifica do të ndahet dhe të drejtat e të gjithë qytetarëve të respektuar.

Vetëm përmes demokracisë, shoqëria civile e pavarur, përfshirë gratë dhe të rinjtë, mund të fuqizohet të partneritet me institucionet publike, të ndihmojë në ofrimin e shërbimeve, të ndihmojë qytetarët të qëndrojnë të informuar dhe të angazhuar, dhe të forcojnë moralin shoqëror dhe një ndjenjë të qëllimi i përbashkët.

Vetëm në demokraci  media e lirë mund të luajë rolin e tyre për të informuar njerëzit në mënyrë që ata të marrin vendime të shëndosha personale dhe familjare, të shqyrtojnë qeverinë dhe institucionet publike dhe të kundërshtojnë dezinformimin që kërkon të copëtojë shoqëritë.

Vetëm përmes demokracisë shoqëria mund të arrijë një ekuilibër të qëndrueshëm midis nevojave dhe përparësive konkurruese – midis luftimit të përhapjes së virusit dhe mbrojtjes së sigurisë ekonomike; dhe ndërmjet zbatimit të një reagimi efektiv ndaj krizës dhe mbrojtjes së të drejtave civile dhe politike të njerëzve në përputhje me normat dhe garancitë kushtetuese.

Vetëm në demokraci sundimi i ligjit mund të mbrojë liritë individuale nga ndërhyrjet dhe shtrëngimet e shtetit përtej asaj që është e nevojshme për të përmirësuar një pandemi.

Është vetëm demokracia QË MUND TË MONITOROJË DHE KUFIZOJË SISTEMET E LLOGARIDHËNIES PUBLIKE  DHE FUQITË E QEVERISJES EMERGJENTE DHE TË PËFUNDOJË KËTO KUR NUK DO TË KETË NEVOJË.

Vetëm në demokraci mund të besohen të dhënat e qeverisë për fushën dhe ndikimin shëndetësor të pandemisë.

Demokracia nuk garanton udhëheqje kompetente dhe qeverisje efektive. Ndërsa demokracitë mbizotërojnë midis vendeve që kanë vepruar në mënyrë më efektive për të përmirësuar virusin, demokracitë e tjera kanë funksionuar dobët në përgjigje të pandemisë dhe kanë paguar një çmim shumë të lartë në jetën e njeriut dhe sigurinë ekonomike.

Demokracitë që performojnë dobët dobësojnë më tej shoqërinë dhe krijojnë hapje për autoritarët.

Por forca më e madhe e demokracisë është aftësia e saj për vetë-korrigjim. Kriza e COVID-19 është një alarm për zgjim, një paralajmërim urgjent se liritë që ne i vlerësojmë janë në rrezik dhe nuk duhet t’i marrim ato si të dhuruara. Përmes demokracisë, qytetarët dhe udhëheqësit e tyre të zgjedhur mund të mësojnë dhe rriten. Kurrë nuk ka qenë më e rëndësishme për ta ta bëjnë këtë.

Pandemia aktuale paraqet një sfidë të fuqishme globale për demokracinë. Autoritarët në të gjithë botën e shohin krizën COVID-19 si një fushë të re politike beteje në luftën e tyre për të stigmatizuar demokracinë si të dobët dhe për të rikthyer përfitimet e saj dramatike të dekadave të kaluara. Demokracia është nën kërcënim dhe njerëzit që kujdesen për të duhet të thërrasin vullnetin, disiplinën dhe solidaritetin për ta mbrojtur atë. Në rrezik janë liria, shëndeti dhe dinjiteti i njerëzve kudo.

Gejni këtu listen e plotë organizatave dhe individëve të cilët e kanë nënshkruar peticionin.

Nëse doni të nënshkruani peticionin, ju lutemi shkruani një e-mail në: [email protected]

 

Të fundit